Chương trình kỹ năng đặc định (Tokutei Gino) là hình thức visa lao động do Chính phủ Nhật Bản triển khai từ năm 2019 nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực tại các ngành then chốt. Khác với thực tập sinh kỹ năng, Tokutei Gino cho phép làm việc dài hạn với quyền lợi và mức lương ngang bằng lao động Nhật Bản. Bài viết này TasakiCo sẽ tổng hợp đầy đủ về chương trình: từ phân loại, điều kiện, quyền lợi đến quy trình đăng ký từ Việt Nam.
CHƯƠNG TRÌNH KỸ NĂNG ĐẶC ĐỊNH LÀ GÌ?
Chương trình kỹ năng đặc định là tư cách lưu trú lao động chính thức tại Nhật, dành cho người lao động nước ngoài đủ năng lực làm việc ngay mà không cần đào tạo lại. Chương trình ra đời để bù đắp thiếu hụt nhân lực tại 16 ngành nghề trọng điểm, từ cơ khí, xây dựng đến chăm sóc điều dưỡng.
Điểm khác biệt cốt lõi: người lao động Tokutei được đối xử như lao động chính thức Nhật Bản, được tự do thay đổi công ty trong cùng ngành và có lộ trình tiến tới định cư lâu dài. Đây là lý do chương trình ngày càng thu hút người lao động có tay nghề và định hướng gắn bó lâu dài với Nhật Bản.
PHÂN LOẠI CHƯƠNG TRÌNH KỸ NĂNG ĐẶC ĐỊNH HIỆN NAY
Bảng so sánh kỹ năng đặc định số 1 và số 2
|
Tiêu chí |
Kỹ năng đặc định số 1 |
Kỹ năng đặc định số 2 |
|
Đối tượng |
Lao động có kỹ năng cơ bản đến trung bình |
Lao động tay nghề thành thạo, kinh nghiệm cao |
|
Thời hạn lưu trú |
Tối đa 5 năm (gia hạn theo chu kỳ) |
Không giới hạn, gia hạn vô thời hạn |
|
Bảo lãnh gia đình |
Không được phép |
Được phép đưa vợ/chồng và con cái |
|
Lộ trình thường trú |
Không trực tiếp |
Có thể xin thường trú sau khi đủ điều kiện |
|
Điều kiện tiếng Nhật |
Tối thiểu N4 (JLPT hoặc JFT-Basic) |
Yêu cầu cao hơn tùy từng ngành nghề |
|
Ngành nghề cho phép |
16 ngành nghề (theo cập nhật mới) |
11 ngành nghề |
Chương trình kỹ năng đặc định được chia thành 2 cấp độ với yêu cầu, quyền lợi và thời gian lưu trú khác nhau. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa hai loại visa này giúp bạn lựa chọn lộ trình phát triển nghề nghiệp phù hợp.
Kỹ năng đặc định số 1
Kỹ năng đặc định số 1 là tư cách lưu trú dành cho lao động nước ngoài có kỹ năng và trình độ tiếng Nhật cơ bản đến trung bình trong các ngành nghề đang thiếu nhân lực tại Nhật Bản. Thời gian làm việc tối đa theo diện này là 5 năm và người lao động cần vượt qua kỳ thi kỹ năng chuyên môn cùng kỳ thi tiếng Nhật tối thiểu N4 hoặc chứng chỉ tương đương.
Hiện nay, chương trình kỹ năng đặc định số 1 áp dụng cho 16 ngành nghề gồm:
- Chăm sóc điều dưỡng (Kaigo)
- Vệ sinh tòa nhà
- Ngành sản xuất sản phẩm công nghiệp
- 建設業
- Công nghiệp đóng tàu và thiết bị hàng hải
- Bảo dưỡng ô tô
- Hàng không
- Dịch vụ lưu trú
- Ngành vận tải ô tô
- Đường sắt
- Nông nghiệp
- Ngư nghiệp
- Ngành sản xuất thực phẩm và đồ uống
- Ngành phục vụ ăn uống
- Lâm nghiệp
- Ngành công nghiệp gỗ
Lưu ý quan trọng: Visa số 1 không cho phép đưa vợ/chồng và con cái sang Nhật, người lao động phải sống một mình trong suốt thời gian làm việc.
Kỹ năng đặc định số 2
Kỹ năng đặc định số 2 là cấp độ cao nhất, dành cho lao động có tay nghề thành thạo và kinh nghiệm làm việc lâu năm. Thời gian lưu trú không giới hạn, có thể gia hạn vô thời hạn và được phép xin thường trú sau một thời gian nhất định.
Hiện nay, kỹ năng đặc định số 2 áp dụng cho 11 ngành nghề gồm:
- Vệ sinh tòa nhà
- Ngành sản xuất sản phẩm công nghiệp
- 建設業
- Công nghiệp đóng tàu và thiết bị hàng hải
- Bảo dưỡng ô tô
- Hàng không
- Dịch vụ lưu trú
- Nông nghiệp
- Ngư nghiệp
- Ngành sản xuất thực phẩm và đồ uống
- Ngành phục vụ ăn uống
Đặc biệt, visa số 2 cho phép người lao động đưa vợ/chồng và con cái sang Nhật Bản sinh sống, tạo điều kiện cho cả gia đình ổn định và phát triển lâu dài. Đây là con đường rõ ràng dẫn đến định cư vĩnh viễn tại Nhật Bản.
ĐIỀU KIỆN THAM GIA CHƯƠNG TRÌNH KỸ NĂNG ĐẶC ĐỊNH
Để tham gia chương trình, người lao động cần đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện liên quan đến độ tuổi, sức khỏe, trình độ tiếng Nhật và kỹ năng chuyên môn. Tùy từng ngành nghề, yêu cầu cụ thể có thể khác nhau nhưng nhìn chung sẽ bao gồm các tiêu chí sau:
Điều kiện về độ tuổi, sức khỏe và lý lịch
Độ tuổi tham gia chương trình Tokutei Gino thường từ 18 đến 45 tuổi, tuy nhiên, một số ngành nghề có thể chấp nhận đến 50 tuổi tùy theo yêu cầu và tính chất công việc. Khác với thực tập sinh, chương trình này ưu tiên lao động có kinh nghiệm và tay nghề thành thục hơn là độ tuổi trẻ.
Sức khỏe tốt là điều kiện bắt buộc, bạn cần qua khám sức khỏe tại bệnh viện được chỉ định và đảm bảo không mắc các bệnh truyền nhiễm, bệnh mãn tính ảnh hưởng đến khả năng làm việc. Về lý lịch, bạn phải có giấy xác nhận không có tiền án tiền sự và không vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đặc biệt là không có tiền sử bỏ trốn hoặc vi phạm visa tại Nhật Bản.
Yêu cầu về tiếng Nhật và kỳ thi kỹ năng đặc định
Năng lực tiếng Nhật là yêu cầu bắt buộc khi đi Nhật diện tokutei. Bạn phải vượt qua kỳ thi năng lực tiếng Nhật tối thiểu N4 theo chuẩn JLPT hoặc kỳ thi JFT-Basic do Nhật Bản tổ chức. Một số ngành như chăm sóc người cao tuổi (kaigo) yêu cầu trình độ cao hơn, thường là N3 hoặc N2.
Bên cạnh tiếng Nhật, bạn bắt buộc phải vượt qua kỳ thi kỹ năng chuyên môn (SSW Test) của ngành nghề đăng ký. Kỳ thi này đánh giá kiến thức thực tế và kỹ năng làm việc trong ngành, đảm bảo bạn có đủ năng lực để làm việc ngay khi sang Nhật. Kỳ thi được tổ chức định kỳ tại Việt Nam và một số quốc gia khác.
QUYỀN LỢI KHI THAM GIA CHƯƠNG TRÌNH TOKUTEI GINO
Mức lương, thu nhập và chế độ đãi ngộ
Mức lương của lao động tokutei gino được tính ngang bằng với lao động Nhật Bản cùng ngành nghề và trình độ, tuân thủ mức lương tối thiểu của từng tỉnh thành. Tùy theo ngành nghề và khu vực, mức lương dao động từ 180.000 – 250.000 yên/tháng hoặc cao hơn, cao hơn đáng kể so với mức lương của thực tập sinh.
Bạn được hưởng đầy đủ chế độ đãi ngộ như lao động Nhật Bản, bao gồm: phụ cấp làm thêm giờ (125-150% lương giờ thường), phụ cấp ca đêm, phụ cấp ngày lễ, thưởng định kỳ và các khoản trợ cấp khác. Đặc biệt, bạn có quyền thương lượng mức lương với doanh nghiệp và được tăng lương định kỳ dựa trên năng lực và hiệu quả công việc.
Quyền đổi công ty, chuyển việc
Một trong những ưu điểm lớn của chương trình kỹ năng đặc định là người lao động có quyền đổi việc tại Nhật trong cùng ngành nghề đã được cấp phép. Khác với diện thực tập sinh kỹ năng bị ràng buộc với một doanh nghiệp cố định, lao động Tokutei có thể chuyển sang công ty khác nếu môi trường làm việc, mức lương hoặc chế độ không còn phù hợp.
Quy trình chuyển việc cũng tương đối rõ ràng: người lao động cần tìm doanh nghiệp mới cùng ngành nghề chấp nhận tuyển dụng, sau đó thực hiện thủ tục thay đổi nơi làm việc với cơ quan xuất nhập cảnh Nhật Bản. Điều này giúp người lao động chủ động hơn trong việc lựa chọn môi trường làm việc phù hợp và bảo vệ quyền lợi của mình trong quá trình làm việc tại Nhật.
Bảo hiểm, thuế, phúc lợi xã hội và bảo lãnh người thân
Lao động tokutei gino được tham gia đầy đủ các loại bảo hiểm bắt buộc theo pháp luật Nhật Bản, bao gồm bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm tai nạn lao động. Bạn đóng thuế thu nhập cá nhân như người lao động Nhật Bản và được hưởng các quyền lợi từ hệ thống an sinh xã hội.
Đặc biệt đối với visa kỹ năng đặc định số 2, bạn có quyền bảo lãnh vợ/chồng và con cái sang Nhật Bản sinh sống. Gia đình bạn sẽ được cấp visa phụ thuộc, có thể đi học, làm việc part-time và hưởng các quyền lợi y tế, giáo dục tại Nhật. Đây là lợi thế lớn giúp cả gia đình ổn định và phát triển lâu dài tại xứ sở hoa anh đào.
HẠN CHẾ VÀ RỦI RO CẦN BIẾT KHI ĐI NHẬT DIỆN KỸ NĂNG ĐẶC ĐỊNH
Bên cạnh những ưu điểm vượt trội, chương trình kỹ năng đặc định cũng có những hạn chế và rủi ro mà người lao động cần hiểu rõ trước khi quyết định tham gia. Dưới đây là những điểm cần lưu ý.
Giới hạn thời gian lưu trú và áp lực công việc
Đối với visa kỹ năng đặc định số 1, thời gian lưu trú tối đa chỉ 5 năm và không được gia hạn thêm, trừ khi chuyển lên số 2. Điều này có nghĩa là sau 5 năm, bạn bắt buộc phải về nước nếu không đủ điều kiện để chuyển đổi visa. Áp lực hoàn thành tốt công việc và đạt được trình độ cần thiết để chuyển lên số 2 có thể gây căng thẳng cho một số người.
Ngoài ra, yêu cầu công việc và chuẩn mức năng suất của lao động tokutei cao hơn so với thực tập sinh. Bạn được kỳ vọng làm việc ngang bằng với lao động Nhật Bản, đòi hỏi kỹ năng chuyên môn tốt, khả năng giao tiếp và thích nghi nhanh. Áp lực công việc cao có thể gây stress nếu bạn chưa chuẩn bị kỹ về tiếng Nhật và kỹ năng nghề nghiệp.
Rủi ro khi chọn sai công ty hoặc sai ngành
Mặc dù có quyền đổi công ty, việc chọn sai doanh nghiệp hoặc ngành nghề không phù hợp vẫn gây nhiều khó khăn. Một số công ty có thể có môi trường làm việc áp lực cao, mức lương thực tế thấp hơn cam kết hoặc điều kiện làm việc không như mong đợi. Việc chuyển công ty mất thời gian và công sức, ảnh hưởng đến thu nhập và kế hoạch cá nhân.
Chọn sai ngành nghề cũng là rủi ro lớn. Nếu bạn thi đỗ một ngành nhưng sau đó nhận ra không phù hợp với năng lực hoặc sở thích, bạn không thể chuyển sang ngành khác vì visa chỉ cho phép làm việc trong ngành đã đăng ký. Để tránh rủi ro này, bạn nên tìm hiểu kỹ về cách chọn công ty xuất khẩu lao động nhật uy tín và được tư vấn kỹ lưỡng về ngành nghề phù hợp trước khi đăng ký thi.
Những hiểu lầm phổ biến về chương trình kỹ năng đặc định
Nhiều người lao động có những hiểu lầm về chương trình kỹ năng đặc định. Hiểu lầm thứ nhất là nghĩ rằng tokutei dễ vào hơn thực tập sinh, trong khi thực tế yêu cầu thi cử và trình độ tiếng Nhật của tokutei cao hơn nhiều. Hiểu lầm thứ hai là cho rằng tất cả ngành đều có visa số 2, trong khi chỉ có 11 ngành được phép và không phải ai cũng đủ điều kiện chuyển lên.
Hiểu lầm thứ ba là nghĩ rằng tokutei số 1 có thể đưa gia đình sang Nhật, trong khi quyền này chỉ áp dụng cho visa số 2. Việc hiểu sai thông tin có thể dẫn đến quyết định không phù hợp và thất vọng sau khi sang Nhật. Do đó, bạn cần tìm hiểu kỹ lưỡng từ các nguồn chính thức và đơn vị tư vấn có kinh nghiệm để có thông tin chính xác nhất.
AI PHÙ HỢP VỚI CHƯƠNG TRÌNH KỸ NĂNG ĐẶC ĐỊNH
Chương trình kỹ năng đặc định phù hợp với một số nhóm đối tượng cụ thể nhưng không phải ai cũng nên tham gia. Dưới đây là phân tích giúp bạn tự đánh giá.
Nhóm lao động phù hợp
Chương trình tokutei gino phù hợp với những người đã có kinh nghiệm làm việc trong ngành nghề được phép, có kỹ năng chuyên môn tốt và mong muốn phát triển nghề nghiệp lâu dài tại Nhật Bản. Đặc biệt phù hợp với lao động đã hoàn thành chương trình thực tập sinh và muốn tiếp tục làm việc với mức lương cao hơn, quyền lợi tốt hơn.
Ngoài ra, chương trình phù hợp với người có trình độ tiếng Nhật từ N4 trở lên, có mục tiêu định cư lâu dài, muốn đưa gia đình sang Nhật và xây dựng cuộc sống bền vững. Đặc biệt, những người làm trong 11 ngành có visa số 2 sẽ có cơ hội định cư vĩnh viễn.
Những trường hợp nên cân nhắc
Chương trình không phù hợp với người chưa có kỹ năng nghề nghiệp hoặc không tự tin vượt qua kỳ thi kỹ năng chuyên môn và tiếng Nhật N4. Nếu bạn chỉ muốn đi ngắn hạn 1-2 năm để kiếm tiền về nước, chi phí đầu tư vào học tiếng Nhật và thi cử có thể không xứng đáng.
Ngoài ra, nếu bạn không chịu được áp lực công việc cao hoặc khó thích nghi với văn hóa làm việc nghiêm ngặt của Nhật Bản, bạn nên cân nhắc kỹ. TasakiCo khuyến nghị bạn nên tìm hiểu và được tư vấn kỹ lưỡng để lựa chọn lộ trình phù hợp với năng lực và mục tiêu của bản thân.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ CHƯƠNG TRÌNH KỸ NĂNG ĐẶC ĐỊNH
Tokutei Gino và thực tập sinh kỹ năng khác nhau như thế nào?
Thực tập sinh kỹ năng là chương trình đào tạo, thời hạn tối đa 5 năm, quyền đổi việc bị hạn chế và lương theo mức quy định thực tập. Tokutei Gino là lao động chính thức, lương bằng người Nhật cùng vị trí, được đổi việc trong cùng ngành và có lộ trình định cư lâu dài.
Từ Việt Nam có thi kỳ thi kỹ năng đặc định được không?
Từ đầu 2024, các kỳ thi kỹ năng đặc định đã được tổ chức tại Việt Nam cho nhiều ngành. Người lao động không bắt buộc phải ở Nhật mới được thi. Lịch thi cụ thể theo từng ngành thông báo qua đơn vị phái cử hoặc tổ chức ủy quyền.
Có bắt buộc phải từng đi thực tập tại Nhật Bản không?
Câu trả lời là không bắt buộc. Bạn hoàn toàn có thể tham gia chương trình kỹ năng đặc định mà không cần phải từng đi thực tập sinh Nhật Bản trước đó. Miễn là bạn vượt qua được kỳ thi tiếng Nhật và kỳ thi kỹ năng chuyên môn, bạn đủ điều kiện đăng ký. Tuy nhiên, nếu bạn đã hoàn thành chương trình thực tập sinh số 2 hoặc số 3 tại Nhật Bản, bạn sẽ được miễn thi kỹ năng chuyên môn và một số trường hợp được miễn thi tiếng Nhật.
Chương trình kỹ năng đặc định là lựa chọn tốt cho người lao động có tay nghề muốn làm việc lâu dài tại Nhật Bản với mức lương cao, quyền lợi đầy đủ và cơ hội định cư. Tuy nhiên, để thành công, bạn cần hiểu rõ điều kiện tham gia, quyền lợi, hạn chế và đánh giá xem chương trình có phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp của mình hay không.
TasakiCo với gần 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất khẩu lao động Nhật Bản luôn đồng hành cùng người lao động từ tư vấn, hỗ trợ ôn thi tiếng Nhật và kỹ năng chuyên môn đến làm hồ sơ và theo sát tại Nhật. Nếu bạn quan tâm đến chương trình kỹ năng đặc định hoặc cần tư vấn chi tiết, hãy liên hệ ngay qua hotline 081.696.7989 – 0866.622.208 để được hỗ trợ miễn phí và nhận thông tin chính xác nhất.
